Momčilo Đorgović

GREŠKE PLAĆENE DEPRESIJOM

datum 22.03.2017 16:47 od mdjorgovic, kategorija: OKRUGLI STO pregledano 110 pregleda, komentari 0 komentara


Nikola Samardžić

Slobodan Jovanović, osnivač Srpskog kulturnog kluba, svojom novom srpskom politikom pripremao je jedno novo zlo, poništivši sebe samog i sva svoja prethodna ostvarenja, zasnovana na uverenja o slobodi pojedinca. Da bi na najavu opštijeg, ubitačnijeg zla, odmah zatim napustio naciju kojoj je prethodno, bez obzira na svoja znanja, i ne pitajući je, dodelio novu, važnu ulogu, i pobegao s državnim zlatom preko mora. I najdublji umovi, u sumi opšteg nereda, koju je vreme neumitno nanosilo, postajali su marionete u igri senki u kojoj se odvija ona površinska, zvanična istorija beščašća. Svaka generacija imala je svoje nulte tačke, uverena u prokletstvo diskontinuiteta. Nijedna nova generacija na tim tačkama nije bila u stanju da prepozna one kodove prošlosti koji su ponovo usmeravali u apsurd i bespuće


Retki su incidenti u publicistici i primenjenoj književnosti koji podstiču značajnije iskorake u smislu kolektivne samospoznaje zasnovane na pretresanju ličnosti čija su dobra dela, ili ona tome suprotna, slučajno ili namerno odbačena. Beogradska intelektualna čaršija je močvara kojom pljuskaju pisci bez fabule i pesnici loših namera, neprijatelji razvijenog sveta, tržišta i kapitalizma, nauke i racionalizma, prosvetiteljstva i individualizma, mahom stručnjaci za proizvodnju, prikrivanje ili glorifikaciju genocidnih radnji u kulturnom ili biološkom inženjeringu. Taj mainstream tek povremeno dopušta razgrtanje prošlosti koje nudi ono razumevanje lepog i ružnog, pribranog i mahnitog, suludog, koje je obično proskribovano u Politikinom kulturnom dodatku, provincijalnim režijama NIN-ove nagrade, na ludačkim tribinama Kolarca, u hiperinflaciji nagrada, u šarenicama javnog servisa. Ovde ne mislim na tragediju bilo koga usamljenog, nesrećnog, neshvaćenog genija, toga će u XXI veku biti sve manje zahvaljujući demokratizaciji globalnih komunikacija, bez obzira na njihovu banalnost i mehanizme bazične alijenacije. Ovom kolekcijom domaće i strane memoaristike, služeći se primerima koje je birao zahvaljujući njihovom značaju i sposobnosti da pamte, i tumače, Momčilo Đorgović usredsredio na osnovne struje stihije koja je jedan kolektiv učinila zapuštenim, nesrećnim i neuspešnim, utoliko da su se propuštali i najpovoljniji trenuci, najvedrija vremena, kako bi se napor promena ulagao u budućnost duhovnih i kulturnih inovacija.

Đorgovićev poduhvat je institutski. To ne znači da su instituti propali. Pojedinac je ponekad moćniji od kolektiva

Đorgovićev poduhvat je institutski. To ne znači da su instituti propali. Pojedinac je ponekad moćniji od kolektiva. U sredini u kojoj su vreme i trud obesmišljeni, tako da se izlivaju u kaljugu besmisla i uzaludnosti, ipak ostaje otvoreno pitanje, kako je moguće ispisati ovolike stranice bez propusta, i ustezanja, da se svakoj činjenici, pojavi, stavu, mišljenju ili celovitoj ličnosti, dodeli mesto u prošlosti s jednim posebnim smislom, sa ulogom koja prevazilazi trajanje jedne generacije i jedne epohe? Pre više od decenije advokat Dragoljub Todorović je u Knjizi o Ćosiću raskrinkao ne samo pojedince, poltrone jednoga patetičnog, polupismenog manipulanta, nego i celu intelektualnu i umetničku interesnu grupu, zanemarivši njihovu raskošnu, pompeznu erudiciju, talente i društvene skorove. Ne samo zbog skromnog učinka u odnosu na potencijale potrošene u čaršijskim intrigama, cinkarenju, po slavama i zborovima nacionalne propagande, on ih je osvetlio pre svega kao moralne patuljke gromoglasne etičke retorike, zaverenike protiv otvorenog društva, slobodne države i svakoga hrabrog mišljenja, svojevremeno okupljene, pod budnom pažnjom i sa odobravanjem tajne policije, u nekom ćumezu Simine 9a. Ova prilika, koju su omogućili Službeni glasnik i novine Danas, da se o Đorgovićevoj knjizi razgovara pre svega u svetlosti aktuelnih nedoumica u politici i kulturi, podseća da je Todorovićeva knjiga bila proskribovana, kao prevratnička, verovatno i pre početka njenog promišljanja.
Možda se Đorgović ne bi saglasio s mojim utiscima, nakon čitanja koje sam proveo u iznimnom zadovoljstvu, još na stranicama ovih novina. Učinilo mi se, pre svega, da Đorgović prati jedno nerazumevanje, koje se smenjuje decenijama i pokolenjima, onog sveta koji, u srpskoj vizuri stalnog i jedinog krivca, proizvodi korisne viškove u ekonomiji, individualnom razvoju i slobodnoj kulturi, umesto u pukoj demografiji. Nerazumevanje sveta stvarnih međunarodnih odnosa, finansija, tržišta, nauka i otvorenog mišljenja. Ukazao je, zatim, na nesposobnost da se institucinalno objedini značajniji prostor, u večnom i ukletom traganju za državom koja je ne samo velika, nego i ultimativna u smislu preuzimanja odgovornosti za svaku društvenu grupu i svakog pojedinca. Dva puta je srušena Jugoslavija, koja je, bez obzira na bilo čiji stav i mišljenje, bila fizički i politički razvijenija tvorevina od svake, stvarne ili imaginarne velike srpske države, a bila je i srpska država. Nerazumevanje potrebe za Jugoslavijom, i te široke političke ideje, bilo je ravno nerazumevanju svakog razvijenog i uspešnog sveta. U mikrokosmosu balkanskih međusobica, i odbijanju svake različitosti, ili njenome maksimiziranju, potencirala su se uverenja da su svi susedi, bliski narodi i narodnosti, isti, homogeni, zauzeti isključivo sopstvenim zlom i lošim namerama u odnosu na srpsku integrativnu i pandursku maticu. Integrativni nacionalni činioci ostale su snage bezbednosti koje su, umesto da brane državu, naciju i teritoriju, bile uzrok političkih kriza, lomova i prevrata u svakoj generaciji, činilac rata, agresije, stranog podaništva i izdaje. Uvrstio bih u pomenutu matricu i kult Aleksandra Rankovića, verovatno složen, slojevit, bez obzira na Đorgovićeve stavove, naročito o metodologiji njegove smene, podmukle i kukavičke, ali je ona bila u harmoniji s praksom terora i zločina njegove, u jednom periodu lične organizacije naoružanih, besprizornih i sistemski podsticanih ubica i psihopata.
Važne pojedince rušile su sopstvene Utopije, i kad bi se uspešno razvijale. Najdublji mislioci, najvažniji pojedinci, posrtali su u stihiji promena koje nisu razumeli, ili za njih nisu bili spremni. Slobodan Jovanović, osnivač Srpskog kulturnog kluba, svojom novom srpskom politikom pripremao je jedno novo zlo, poništivši sebe samog i sva svoja prethodna ostvarenja, zasnovana na uverenja o slobodi pojedinca. Da bi na najavu opštijeg, ubitačnijeg zla, odmah zatim napustio naciju kojoj je prethodno, bez obzira na svoja znanja, i ne pitajući je, dodelio novu, važnu ulogu, i pobegao s državnim zlatom preko mora. I najdublji umovi, u sumi opšteg nereda, koju je vreme neumitno nanosilo, postajali su marionete u igri senki u kojoj se odvija ona površinska, zvanična istorija beščašća. Svaka generacija imala je svoje nulte tačke, uverena u prokletstvo diskontinuiteta. Nijedna nova generacija na tim tačkama nije bila u stanju da prepozna one kodove prošlosti koji su ponovo usmeravali u apsurd i bespuće. Poslednji memoarista, koji i nakon smrti pripada i ovome vremenu, Borislav Mihajlović Mihiz proveo je u Rovinju, Đorgović je izračunao, punih šest godina, od sirotinjskih, proleterskih para, uloženih u elite i sve njihove besove, i u tom Rovinju nije naučio ništa, a tumačio je i dramaturgiju neuporedivo složenijih svetskih procesa, dok je decenijama sa udbašima i njihovim akademskim dodacima lamentirao o srpstvu i gluposti.
Ogromna je dokumentarna vrednost Đorgovićeve knjige, ali ujedno i ona, da se ovakvim pojavama, ovakvim kulturnim incidentima, potiru, obezvređuju, sva navedena opšta mesta. Perspektivne vrednosti, koje se pridaju prošlosti, zapravo mogu biti u svemu nove, nepredvidive.


Autor je profesor na Filozofskom fakultetu u Beogradu i kolumnista Danasa




Tagovi: Nikola Samardžić, Momčilo Đorgović, Tragedija jednog naroda

 

Ostavite komentar

Ime:

Email:

Komentar:

Unesite kod sa slike: (antispam)
Prepišite ovaj kod

Komentari (0)

Dosadašnja izdanja

TRAGEDIJA JEDNOG NARODATRAGEDIJA JEDNOG NARODA

Šta ljude u Srbiji nagoni da rade protiv sebe...

kliknite za dalje >>>

 “USPON I PAD TITOVE JUGOSLAVIJE I RANKOVIĆA NA BRIONIMA” “USPON I PAD TITOVE JUGOSLAVIJE I RANKOVIĆA NA BRIONIMA”

Politički putopis u 30 dramskih slika...

kliknite za dalje >>>

SRPSKI VALCERSRPSKI VALCER

 Okret smrti, ljubavi, incesta, politike i korupcije, atentata, novina...

kliknite za dalje >>>

EAST OF WEST, WEST OF EASTEAST OF WEST, WEST OF EAST

Reports from the storm of Serbian politics...

kliknite za dalje >>>

ĐILAS: VERNIK I JERETIKĐILAS: VERNIK I JERETIK

Knjiga razgovora sa Milovanom Ðilasom...

kliknite za dalje >>>

Kategorije tekstova

Anketa

Design by draganmarkovic.net